Ministarstvo saobraćaja i veza Republike Srpske izradilo je prvu verziju zakona o finansiranju željezničke infrastrukture i sufinansiranju željezničkog saobraćaja od interesa za Republiku, kojim je predviđen, između ostalog, i dodatni novac za te namjene od kirije.
Najvažniji fakti:
- Ministarstvo saobraćaja i veza RS izradilo je nacrt zakona o finansiranju željezničke infrastrukture i sufinansiranju željezničkog saobraćaja.
- Republika Srpska se definiše kao vlasnik željezničke infrastrukture.
- Finansiranje će dolaziti iz više izvora: naknade za korišćenje infrastrukture, kirije (najamnine), donacije, budžet RS, krediti i drugi izvori.
- Sindikati navode da prihodi od kirija do sada nisu značajni (uglavnom poslovni prostori, garaže, zemljište).
- Stari zakon je iz 2006. godine, a novi se donosi zbog promijenjenih okolnosti i usklađivanja sa EU direktivama.
- Restrukturiranje „Željeznica RS“ trajalo je od 2018. do kraja 2024. godine.
- Bez dodatnog finansiranja, dovedeno je u pitanje funkcionisanje „Željeznica RS“.
Nacrtom zakona definisano je da je Republika Srpska vlasnik željezničke infrastrukture, dok se pod željezničkim saobraćajem od interesa za Republiku Srpsku podrazumijeva željeznički javni putnički saobraćaj.
– Vlasnik obezbjeđuje finansiranje održavanja i upravljanja željezničkom infrastrukturom i sufinansiranje putničkog željezničkog saobraćaja iz naknada za korišćenje infrastrukture, najamnina, donacija, budžeta Srpske, kreditnih sredstava te drugih izvora – stoji u nacrtu pomenutog zakona.
Plan o izgradnji, modernizaciji, održavanju, upravljanju i korišćenju željezničke infrastrukture i plan obima rada u javnom putničkom saobraćaju izrađuju “Željeznice Republike Srpske” za trogodišnji period.
– Na osnovu tih planova utvrđuje se visina sredstava potrebnih za finansiranje željezničke infrastrukture i sufinansiranje željezničkog saobraćaja – stoji u zakonu koji bi uskoro trebalo da se nađe na sjednici Vlade, a kojim je definisano i da vlasnik, odnosno Republika Srpska zaključuje višegodišnji ugovor o održavanju i upravljanju infrastrukturom sa “Željeznicama”.
U sindikatima “Željeznica” navode da do sada ovo preduzeće nije moglo ostvariti veliki novac od najamnina, te da nemaju informaciju da li je u planu i stavljanje neke dodatne imovine pod kiriju.
– Jedni što je do sada preduzeće moglo ostvariti prihod od najamnina to je od nekih poslovnih prostora, garaža ili zemljišta. To je ono što su do sada mogli prihodovati kroz iznajmljivanje – rekao je “Glasu” predsjednik Sindikata mašinovođa Simo Cvjetković.
U razlozima za donošenje pomenutog zakona stoji i da je prethodni zakon donesen 2006. godine, te da su, u međuvremenu, nastupile okolnosti, usljed kojih je neophodno pristupiti donošenju novog zakona. Pored toga, 2017. godine stupio je na snagu Zakon o željeznicama Republike Srpske, na osnovu kojih se sva željeznička infrastruktura na teritoriji Republike Srpske upisuje kao dobro u opštoj upotrebi u svojini i posjedu Republike. Tada je izvršeno djelimično usklađivanje odredbi ovog zakona sa EU direktivama koje su obavezujuće za željeznički saobraćaj. Godinu kasnije, odnosno 2018. godine započeo je postupak restrukturiranja “Željeznica” koji je okončan krajem 2024. godine, i u okviru kojeg je, izvršeno organizaciono i vlasničko restrukturiranje ovog privrednog društva.
“Željeznice” su ispunile ciljeve iz restrukturiranja, ali nakon završetka ovog postupka suočene su sa nemogućnošću finansiranja i funkcionisanja tako da je bez finansiranja odnosno sufinansiranja iz budžeta Republike Srpske, pod znakom pitanja funkcionisanje “Željeznica”. Subvencija se sa 32 miliona KM u 2011. godini, smanjivala na 25 miliona, da bi u posljednje tri godine iznosila 10 miliona KM, što ne može da pokrije troškova poslovanja ovog privrednog društva, tako da se nastavlja akumuliranje gubitaka.
– Predloženi nacrt zakona definiše izvore za finansiranje željezničke infrastrukture i sufinansiranje željezničkog saobraćaja, te obezbjeđenje minimalnih sredstva za te namjene – stoji u razlozima za donošenje zakona.
Tematska sjednica
Ministar saobraćaja i veza RS Zoran Stevanović najavio je nedavno da bi tematska sjednica Vlade o stanju u “Željeznicama RS” trebalo da bude održana najkasnije do polovine juna. Najavio je i da će tada predložiti rješenja koja bi trebalo da sačuvaju to javno preduzeće.
Izvor: Glas Srpske / Marijana Miljić Bjelovuk
